Tôi thường hay gọi mẹ tôi là như thế! Mẹ là vua đầu bếp, nhưng đâu chỉ có mẹ tôi mà tất cả bà mẹ Việt Nam, ai ai cũng đều là vua….. Với riêng tôi, mẹ phải là vua dù cho ai đó cho rằng …. một vua không ngai (!).
Gia đình tôi sinh sống ở vùng nông thôn nghèo khó, những năm tháng thời bao cấp thiếu gạo, thiếu khoai, mẹ tôi phải nuôi …..sáu người con nhưng mẹ chẳng cần vú nuôi hay nhờ con, nhờ cháu. Ba tôi là một thầy giáo nghèo, còn mẹ, ngoài chuyện đồng áng, về nhà mẹ chỉ quanh quẩn trong nhà để chăm lo cho chồng với con từng miếng ăn, miếng uống.
Gia đình là bầu trời thương, là bầu nhớ của mẹ! Từ ngày mẹ lấy chồng rồi sinh con đẻ cái, bao nhiêu năm rồi mẹ vẫn là người đầu bếp chính cho cả gia đình tôi. Và cũng như bao nhiêu người phụ nữ phương Đông gian bếp nhỏ là không gian gắn bó với suốt cuộc đời của mẹ. Nhớ ngày xưa kia, lúc bếp ga chưa về thay thế “Ông táo” bếp củi, lửa rơm, nên căn bếp nhà tôi quanh năm đen đúa màu bồ hóng. Người đời thường bảo muốn hiểu chủ ra sao, hoặc người giàu sang hay nghèo khó, chỉ cần bước vào căn bếp là biết điều rõ rệt. Nhưng nhà tôi ở nông thôn, gian bếp cũ khi ấy ba tôi làm lại trông quá đơn sơ, đó là một khoảng không gian nhỏ hẹp chỉ có 4 mét vuông, nó nằm trong khoảng cách nhau của bậu cửa nhà dưới với lối bước ra sau hè vườn chuối, bờ tre. Một khoảng chu viên nhỏ dành cho gian bếp, ba tôi “thiết kế” đến…..hai lò, một nấu trấu và một nấu rơm. Thật nhỏ và "rền rang" vậy, nhưng mỗi khi nấu một bữa ăn xong, mẹ tôi đều dọn dẹp thật là gọn ghẽ. Một bó củi gai góc hay bó rơm có xù xì nhưng khi đã ở trong gian bếp nhà tôi rồi cũng hàng hàng tắp tắp.
Tôi đang đứng trước vườn cây cảnh (bên phải), nơi ba tôi đã trồng gần 30 năm
Thuở còn bé, ngày tôi còn Nội, tôi biết bà có tiếng cốt cách của một “Bà già xưa”, bà là vợ của một người đàn ông có chức sắc trong làng , trong xã. Và mẹ tôi về làm dâu Nội từ cái thuở “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy”. Nội chọn mẹ vì Nội tin mẹ tôi sẽ là người dâu hiền thảo, giản dị và đảm đang. Tôi biết ở đời bà ít vội tin cái mẽ bên ngoài. Có người chỉ bình thường, dung dị nhưng bà lại tin ẩn trong hình dáng chất phát ấy là những bà Tiên, ông Phật…. Còn có khối người đàn bà, con gái trông cứ sáng choang, thơm nựng mùi nước hoa xa xỉ, nhưng có khi bà lại nghĩ là những người không biết làm dâu hay biết nấu một cái thứ chi chi……. . Nay ngẫm nghĩ lại những trải nghiệm của Nội bao giờ cũng đúng!
Mẹ thường nói với chúng tôi “Hạt cơm như một phép tiên, hạt muối như viên thuốc bổ, hãy quý và nâng niu hạt cơm như từng giọt máu..”. Nhớ mỗi sáng sớm, mẹ phải rón rén xuống bếp nấu cơm cho chúng tôi ăn đi học, còn ba đi dạy ở một ngôi trường trong xã. Mẹ “âm thầm và lặng lẽ” bao nhiêu nhưng tiếng nồi cơm sôi cứ kêu lên sùng sục. Mùi thơm của “Hạt gạo làng ta” đã len lỏi lên tận nhà trên buộc cho cái ngái ngủ buổi sáng sớm của mọi thành viên trong gia đình chúng tôi gần như tỉnh hẳn. Thật dễ chịu biết bao!. Cuộc sống thường ngày của phụ nữ ngày xưa, mẹ tôi cũng chẳng suy nghĩ điều gì ngoài việc chăm lo chồng con no đói. Mẹ nghĩ thật giản dị, tiếng gà gáy sớm hay tiếng heo đói, vịt kêu inh ỏi trong mỗi sớm mai, mẹ thức dậy xuống bếp, nấu cho chồng con ăn là một cách để mẹ hạnh phúc. Mẹ tôi đã yêu cuộc đời này là thế, hơn tất cả những hạnh phúc đã có trong cuộc đời của mẹ!
Hàng ngày mẹ đã nấu ra cho chúng tôi ăn, những hạt cơm trắng như dòng sữa, thật đậm tình mẹ con và đậm chất nhân văn. Những hạt cơm trắng ngần trong lòng bát, lại ngào ngạt hương quê và như thể tràn đầy tình phụ mẫu yêu thương.
Chỉ với “công thức” nấu cơm, mẹ như “thừa” kinh nghiệm. Có lần mẹ dặn dò và truyền kinh nghiệm cho hai chị gái của tôi từ lúc nhỏ : “Sau này con gái lớn, nhớ nếu nấu cơm mà gặp phải gạo cũ là vo thật sạch, rồi dùng nước ngâm cho được 2 tiếng, xong mới vớt ra để cho ráo nước. Sau đó, con mới cho gạo vào nồi, đổ một lượng nước sôi vừa phải, nhớ thêm 1 thìa dầu thực vật hoặc mỡ lợn trộn đều , dùng lửa to đun sôi, rồi tiếp tục dùng lửa nhỏ đun cho đến khi chín. Nấu bằng cách này, con sẽ thấy cơm sẽ ngon như cơm hạt gạo mới. Còn nữa, thường thường người ta nói nấu cơm bằng nước sôi chỉ khi nào gấp gáp, nhưng thực tế, đó lại là cách nấu khoa học nhất đó con. Vì khi nấu bằng nước sôi, lượng vitamin B1 có trong gạo sẽ không bị mất đi, vừa đảm bảo chất lượng gạo, cơm lại ngon…”. Nghe lời mẹ căn dặn chị, tôi cứ nghĩ mẹ không là một nhà dinh dưỡng học, nhưng chí ít ra cũng là người ham đọc sách báo và học hỏi xung quanh…
Nay cuộc sống đã sung túc hơn, nhiều nơi, nhiều vùng xa xôi cũng đã đun bếp điện, bếp ga và người người được ngồi ăn những bữa cơm dưới ánh đèn Nê-ông sáng quắc. Nhưng có lẽ mọi thứ xa xỉ hôm nay vẫn không làm tôi quên được những hạt cơm trên đôi đũa tre được mẹ nấu khói đến cay xé đôi mắt bằng nắm rơm, nắm rạ hay mớ củi ngoài bờ rào mang vô. Cơm với rau luộc, cá kho mẹ nấu thật dễ dàng như một thứ trò chơi “ Buôn bán đồ hàng” của bầy em bé gái nhỏ. Quả thật là mẹ đã nấu quá ngon dù chúng tôi có ăn trong chiếc bát sành sứt mẻ và cơm xới trong chiếc niêu đất ám nặng khói tro. Với :
“Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu...” (Hạt gạo làng ta)
Đồng lúa xanh trước nhà tôi ở quê Quảng Nam!
Và mẹ nấu bữa ăn nào, ngày nào cũng là nhất nhất !
Vua Yan Can Cook khi nấu ăn có biết bao cộng sự giúp việc cùng đội dụng cụ, đội nồi xoong chảo, có “bác bếp tuyệt vời” để có thể muốn lửa to hay lửa nhỏ tùy ý. Còn mẹ tôi khi ấy hàng ngày lo chồng con ăn trong giữa đám tro trấu xù xì, nhưng lúc nào hồn mẹ cũng gửi hết vào từng miếng rau, khúc cá, tô canh nên bữa cơm quê ngon đến lạ lùng. Hơn cả sơn hào hải vị chúng tôi từng được hưởng ở ngày hôm nay. Mẹ tôi không phải là một trong những tay đầu bếp lừng danh, hay là những học giả phải bỏ ra nhiều công sức nghiên cứu và tiền bạc học hành, rồi để viết hay nấu ra những cuốn sách với thiên hình vạn trạng những món ăn Á , Âu…..
Mẹ tôi chẳng biết làm buffet, và không biết nấu những món ăn Tây nhưng có lẽ không nhà đầu bếp giỏi nào như mẹ tôi là làm được nhiều món ăn dùng cho cả nhà mà chỉ cần một nguyên liệu chính.
Nhớ lịch sử xa xưa gạo cơm áo khó, có hôm rau muống hái từ vườn đem vào, mẹ chỉ mua thêm một chén hến luộc Hội An. Như một trò chơi, mẹ tôi quả tài tình nấu ra những món ăn ngon hết biết. Có khi bữa ăn chỉ toàn là những món rau muống, rau muống nấu canh hến, rau muống trộn đậu phụng rang, rau muống xào tỏi. Vậy mà sau khi mẹ kỹ càng dọn đặt trên bàn những món ăn “toàn rau” nhưng tôi nghĩ đến Yan Can Cook cũng phải….ngắm nhìn (!?). Tất cả những món ăn được dọn lên, món nào cũng nóng bốc mùi thơm ngun ngút. Mẹ thường hay nói : “Người Việt thích ăn nóng, nên vậy thì mới ngon !”. Tô canh rau muống với hến, mẹ nấu thường có màu đục gần như dòng phù sa của đất, khói và mùi thơm của hến cứ ngang ngát bay xa, nhưng cọng rau muống lại rất xanh, xanh tựa như là mầm sống…… Rau muống nấu với hến có điều chi đâu lạ, vậy mà cái mùi hến thấm nguyện vào rau như lòng tôi với mẹ bao giờ cũng ngọt ngào và thiết tha….
Bây giờ khi tôi đã quê hương, xa vòng ôm của mẹ, nhưng tôi đã quen với món “rau muống nấu canh hến” mẹ nấu ngày xưa. Một vài tháng không ăn khi ở đất khách quê người, tôi lại nhớ một nét quê hương Quảng Nam, ôi quá chi là gần gũi.
Nhớ món canh hến mẹ nấu ngày xưa, nếu bây giờ ăn một miếng là như đã nghe thấy tiếng nói của hồn quê, hay chỉ nhấm nháp chút xíu là con tim như đã rưng rưng nỗi nhớ. Món canh này thật là giản dị, nguyên liệu chỉ là rau lá trong vườn có sẵn với đặc sản hến của vùng quê đất Quảng - rất sạch sẽ và rất thơm ngon
Ngày xưa mẹ tôi bảo : “Ăn uống không chỉ như chỉ là nạp năng lượng để có sức làm việc mà ăn uống có khi còn như một nghi lễ, ăn phải nhấm nháp món ăn như nhìn một bức tranh nghệ thuật”. Người ta thường nói “Miếng ăn là miếng tồi tàn”. Đừng nghĩ thế, món ăn nay đã thành nghệ thuật rồi, không còn là vật chất thô tục nữa mà đó là vẻ đẹp thanh cao của tinh thần con người không phải đó sao!”
Còn với hàng xóm, mẹ người sống có tình người và tình làng, nghĩa xóm như vốn văn hóa sống cộng đồng của những bà me Việt Nam. Mẹ thường sẻ chia với hàng xóm láng giềng những kinh nghiệm cuộc sống, kinh nghiệm nấu nướng, như những ngày chúng tôi còn nhỏ là kinh nghiệm nuôi con. Như khi xưa, những ngày trời yên biển lặng hay vụ mùa khấm khá, mẹ mua về nấu cho chúng tôi những món không gì cho sang mà dinh dưỡng là mối quan tâm hàng đầu của mẹ.
Bây giờ có những lần tình cờ tạc về quê thăm mẹ. Đường làng nay được bê tông hóa khắp nơi, mọi chốn. Xe Honda đời mới ngược xuôi, bọn trai trẻ cứ nẹt pô ầm ỉ, tôi lại thèm nghe một tiếng gà gáy trưa hay một tiếng heo đói kêu inh ỏi. Ngôi nhà xưa tôi ở đã được sửa chữa khang trang. Mẹ vắng nhà chưa gặp, chạy xuống bếp không thấy mẹ lòng lại càng buồn thêm. Tôi bật lửa chiếc bếp ga đời mới mà chúng tôi đã mua thay thế cho mẹ từ lâu. Không biết sao lòng lại nhưmuốn một điều nghịch lý đó là căn bếp có chút tro bay cho sặc sụa, hay có chút khói um tùm như thuở xưa lúc cơ hàn mẹ nấu.
Mẹ tôi là vua đầu bếp! Ai ai cũng có mẹ và cũng nghĩ như tôi. Tôi bây giờ đã lớn và cứ muốn thốt lên : “Con yêu mẹ! Mẹ đã nuôi con đã lớn và trưởng thành nhưng nay con cần có mẹ hơn thuở nhỏ đó mẹ yêu ….!”
Andi Nguyễn Ánh Nhật
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét